Imola 1994: Reconstructie van een Nachtmerrie

Geplaatst: 2 mei 2014 in Blog, F1, Uncategorized, Vroeger
Tags:, , , , ,

20140502-215343.jpg

Deze week is het exact 20 jaar geleden dat het zwartste weekend uit de geschiedenis van de Formule 1 plaatsvond. Een langzaam voortslepende nachtmerrie die maar niet op leek te houden en traag door bleef etteren. Een uitgebreide reconstructie;

Imola. Het kleine dorp met het prachtige Autodromo Enzo e Dino Ferrari waar al jarenlang de Grote Prijs van San Marino wordt verreden. Men is er klaar voor. Tijdens deze derde race van het seizoen, komt voor het eerst in 1994 de Scuderia thuis en juichen tienduizenden Tifosi hun team toe. Ondanks de controverse rondom de traction control, sinds dit seizoen net als alle andere hulpmiddelen verboden maar waarvan men vermoed dat onder andere Ferrari het nog wel gebruikt, is de sfeer goed.

Ayrton Senna is minder goed te pas. Zijn debuut bij Williams dit seizoen blijkt nog geen succes. Voor een coureur als Senna iets om van wakker te liggen, want een vierde wereldtitel winnen is zijn enige doel.
Tijdens de openingswedstrijd in zijn thuisland Brazilie waar hij op pole stond, spinde hij en moest de race staken. Ook de tweede race in Japan verliep anders dan Senna zich had voorgesteld. De Braziliaan vertrok wederom vanaf pole, maar werd na de start direct door Michael Schumacher gepasseerd en in de eerste bocht word hij van de baan gereden door Mika Häkkinen. Einde race.

Dit weekend op Imola, tijdens de GP moet en zál hij winnen. En daar is hij van overtuigd.
Williams doet er dan ook alles aan om hem te voorzien van een betrouwbare en vooral winnende auto. De FW16 is voor aanvang van het weekend volledig herzien. Een nieuwe voorvleugel, kortere wielbasis en veel kleine aanpassingen moeten Senna helpen, zo denkt ontwerper Adrian Newey.

Een andere coureur, de nieuwkomer en relatief onbekende Oostenrijker Roland Ratzenberger, heeft er wel veel zin in. Hij arriveert die donderdag in een splinternieuwe blauwe Porsche in Imola. Ratzenberger heeft bij het nieuwe team van Simtek getekend voor slechts zes races waarvan hij er nu dus nog maar vier te gaan heeft. Het vermoeden bestaat dat Jean-Marc Gounon zijn plaats na deze zes races in zal nemen. Ratzenberger wil er alles aan doen om het team op andere gedachten te brengen en gaat zijn uiterste best doen om de ondermaatse Simtek over de streep te krijgen in een ieder van de zes races. In Brazilie faalde dit plan, maar in Japan kwam hij toch als elfde over de streep. Welliswaar als laatste en met vijf ronden achterstand op de winnaar, Michael Schumacher, maar toch. Hier op Imola is hij vastberaden om zich te kwalificeren en om opnieuw de race uit te rijden.

Vrijdag 29 april.
De eerste training is zonder bijzonderheden in volle gang als de jonge Braziliaan Rubens Barrichello een zeer zwaar ongeval krijgt. Midden in een snelle ronde komt zijn Jordan na een kleine stuurfout in de bocht Variante Bassa met ongeveer 220km/u bovenop een kerbstone terecht en wordt direct gelanceerd.

20140502-215511.jpg

De bontgekleurde Jordan vliegt lijnrecht op de tribune af, enkel gescheiden door een stapel banden en een hek. Terwijl de auto ongeveer een meter van de grond is, beland hij half bovenop de bandenstapel en komt daar abrupt tot stilstand. De auto veert iets terug de lucht in en wordt terwijl de achterkant omhoog komt met zijn neus in het naastgelegen gras geplant. Daar draait de Jordan om zijn as, slaat anderhalve keer over de kop en blijft onheilspellend ondersteboven liggen.

Eddie Jordan, teameigenaar van Jordan, ziet het in de pits op de schermen gebeuren en weet zeker dat de jonge Rubens het niet na zal vertellen. Barrichello, die het seizoen nog wel zo goed begon en het team van Jordan zowaar haar eerste podium ooit gaf in Japan.

De klap is enorm, de ravage zo mogelijk nog groter. De hulpverlening die op gang komt, straalt direct chaos uit.
Professor Sid Watkins, de Formule 1 dokter, zijn vaste anesthesist Baccarini en de chauffeur van de medische auto staan dichtbij in de bocht verderop en horen de klap. Terwijl men de racedirector hard om een rode vlag horen schreeuwen op de radio, snellen ze zich naar het wrak. Tot zijn grote schok ziet de Professor dat een marshall de auto zonder nadenken omduwt. Met een enorme klap komt het ding op het gras terecht en het behelmde hoofd van de bewusteloze Barrichello klapt bruut tegen de rand van de cockpit. “De gedachte dat deze klap als de coureur schade aan zijn nek heeft niet echt mee zou helpen speelde direct door mijn hoofd” aldus Watkins. De helm beweegt niet. De enorme schade aan de wagen die nu zichtbaar is, voorspeld weinig goeds.
De Professor gaat op zijn knieën zitten en buigt zich voorzichtig over de nog steeds roerloze coureur heen. Pas dan ziet hij dat het om Barrichello gaat. Zijn zware en moeizame ademhaling is duidelijk hoorbaar. Terwijl dokter Baccarini de helm vasthoudt, knipt de Professor met zijn schaar het bandje onder de kin los en verwijderd langzaam de helm. Barrichello is bewusteloos en bloed hevig uit een wond nabij zijn neus. Het vele bloed zorgt ervoor dat hij steeds meer moeite heeft met ademhalen. En dat is het grootste gevaar. “De grootste nachtmerrie bij dergelijke verwondingen is de zuurstoftoevoer, want na 3 tot 4 minuten sterven langzaam de hersencellen af”.
Om de zuurstoftoevoer weer enigszins te bevorderen, drukt Watkins een buisje tussen de op elkaar geklemde tanden van Barrichello door tot in de luchtpijp. Hierdoor ontstaat er een kleine opening en kan hij wat vrijer ademen. Terwijl de Professor en dokter Baccarini een tijdelijke nekkraag aanbrengen, arriveert het team dat getraind is om gewonde coureurs met mogelijke schade aan rug en nek stabiel uit de auto te halen. Het probleem op dit moment is echter nog dat niemand kan zeggen of dat daadwerkelijk het geval is. Barrichello is immers bewusteloos en er is niet vast te stellen of er schade aanwezig is.
Terwijl de Professor en de dokter zorgen dat de luchtpijp en de nekkraag intact blijven, begint het team specialisten met het “liften” van de jonge Braziliaan. Na een paar minuten probeert Barrichello bij bewustzijn te komen en is verward en geïrriteerd. Watkins stelt hem gerust en na nog een paar minuten ligt hij op de brancard. Barrichello is inmiddels gedeeltelijk bij bewustzijn, tot grote opluchting van de reddingsploeg. Per ambulance wordt hij naar het medische centrum op het circuit vervoerd waar Neurochirurg Franco Servadei een series tests en onderzoeken uitvoert alvorens Barrichello naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis wordt gebracht.
Eddie Jordan haast zich naar het medisch centrum en treft daar Ayrton Senna aan naast zijn landgenoot Barrichello. Wanneer Senna ziet en hoort dat het goed gaat met Rubens, verlaat hij het medisch centrum en wordt op weg terug naar de pits belaagd door pers en fotografen. “Hij is ok. Geschrokken natuurlijk, maar het komt goed” is het enige dat hij kwijt wil.
Als de Neurochirurg klaar is met zijn checks, gaat Barrichello per helikopter naar het ziekenhuis van Bologna waar alle middelen voor handen zijn.
Watkins is opgelucht en kijkt terug op een geslaagde reddingsoperatie. “Toen Rubens per helikopter werd afgevoerd, waren we er allemaal van overtuigd dat het goed zou komen. De sfeer was goed, we waren opgelucht en feliciteerden elkaar. Het systeem had gewerkt en dat voelde goed”.

Na een klein half uur vertraging kan de kwalificatie weer hervat worden. Aan het eind van de sessie schiet de Larrousse van Olivier Beretta heel eng in exact dezelfde bocht als Barrichello achteruit de muur in. Zonder problemen stapt Beretta uit, tot opluchting van de gehele paddock. De toon voor het verloop van het weekend is gezet.

Zaterdag 30 april.
Rubens Barrichello houdt niets ernstigs over aan zijn gigantische crash en mag in de loop van de ochtend het ziekenhuis in Bologna weer verlaten. Racen zit er niet meer in dit weekend, maar hij besluit wel terug te keren naar het circuit. Van zijn ongeval weer hij niets meer, zo verklaart hij. “Ik kan me er niets meer van herinneren. Ik weet dingen vlak voor en vlak na het ongeval. De auto begon te glijden en ik trapte op de rem, daarna weet ik niets meer. Het eerste dat ik dan weer weet, is dat ik in het medisch centrum was met Ayrton en dat er van alles gebeurde. Maar ik ben blij dat alles ok is en voel me goed nu. Ik ben dankbaar dat ik nog leef en had graag willen rijden. In Monaco ben ik er weer bij, dat is zeker!”

Door het wegvallen van Barrichello, blijft er een veld van 27 auto’s over. Dat betekent dat er slecht één auto niet van start kan gaan in plaats van de gebruikelijke twee. De teams in de onderste regionen, Pacific, Larrousse en Simtek zien een kans. Het is immers niet altijd gebruikelijk dat beide auto’s daadwerkelijk op zondag van start gaan.
Dat weten ook David Brabham en Roland Ratzenberger, beide rijdend voor het team van Simtek, het nieuwe team dat alle zeilen bij moet zetten om er wat van te maken. Met slechts een crew van 35 man, tien keer minder dan bijvoorbeeld een topteam als Ferrari, moet men het zien te doen.
Tijdens de vrije training die ochtend klaagt Ratzenberger over de remmen van zijn Simtek. Het team besluit de meer ervaren Brabham in de auto van Ratzenberger naar buiten te sturen om te kijken of het inderdaad aan de remmen ligt. Ratzenberger heeft gelijk en Brabham bevestigd wat de Oostenrijker al vermoede. De remmen zijn gevaarlijk en moeten worden vervangen.

Vol vertrouwen begint Ratzenberger aan de kwalificatie die middag. Hij doet meer dan ooit zijn best. Hij wil zich bewijzen. Hij weet immers dat zijn vervanging na de eerste zes races al zo goed als klaar staat. Hij weet ook dat zijn teamgenoot dit weekend snel is. En hij weet dat door het wegvallen van Barrichello een goede kans heeft om van start te gaan. Ratzenberger pusht hard. In één van zijn snelle ronden, beland hij kort naast de baan. Hij komt terug op de baan, gaat even van het gas en slingert op het circuit hard van links naar rechts. Hij doet dit bewust om te zien of er door het uitstapje wellicht iets mis is met zijn auto. Blijkbaar heeft hij geen enkele aanleiding te twijfelen aan zijn auto, en dus zet hij vol door.
Op hoge snelheid komt hij over start/finish, gaat vol links door de snelle en prachtige Tamburello bocht en komt aan bij de Villeneuve knik, vlak voor de Tosa haarspeld. Ratzenberger heeft geen enkele kans, het is voorbij voor hij er erg in kan hebben.

Vlak voor de Villeneuve, breekt een deel van zijn voorvleugel af en vliegt door de lucht. Ferrari coureur Jean Alesi die wegens een blessure niet van start kan gaan staat in de Tamburello te kijken en ziet het allemaal gebeuren. Een ander deel van de vleugel schiet onder de auto en maakt de Simtek volledig onbestuurbaar. Aan de binnenkant van de bocht staat een betonnen muur op enkele meters naast de baan. Met 315km/u duikt de paarse auto bijna frontaal de muur in waarna de linkerkant verwoestend volgt. Een explosie van felpaarse stukken Simtek komen neer op de baan. Langs de muur schuift de auto door richting de Tosa haarspeld. Hij komt op een stuk gras terecht waar de auto om zijn as draait, en vervolgens de baan opschuift. Midden in de bocht komt hij tot stilstand. Stilte.

20140502-220127.jpg

De beelden die iedereen ziet zijn schokkend. Het hoofd van Ratzenberger deinst onnatuurlijk en volledig ongeremd door de cockpit alle kanten op.
Senna heeft de snelste tijd al te pakken en staat naast zijn wagen in zijn pitbox naar het verloop van de kwalificatie te kijken. Live op het scherm ziet hij alles gebeuren. Geschrokken draait hij zich richting één van zijn monteurs en probeert uit te leggen wat hij geschokt een paar seconden eerder zag gebeuren. Hij keert zich om, sluit zijn ogen en zucht diep. Het is ernstig, en hij weet het.

Teamgenoot David Brabham is net bezig met een snelle ronde als hij over start/finish komt en de vlaggen ziet. Als hij gas terugneemt en door Tamburello naar de Villeneuve knik rijdt ziet hij dat de baan bezaait is met stukken auto. “Ik wist meteen dat het Roland was. De baan lag bezaait met paarse stukken puin en ik schrok omdat ik wist hoe snel de bocht was. Hoe dichterbij ik kwam, hoe vreselijker ik me voelde. De chaos was enorm. Omdat de auto midden in de bocht stond, moest iedereen er omheen. Een groep marshall’s waren druk rond de auto. Ik moest weten hoe het met m’n teamgenoot was en keek toen ik stapvoets passeerde in de cockpit. Ik wilde dat ik dat nooit gedaan had. Zijn hoofd stond in een onnatuurlijke houding. Het maakte me misselijk en ik had een sterk gevoel dat het volledig fout zat”.

Voor de tweede keer dit weekend moeten Professor Sid Watkins en dokter Baccarini in actie komen. De chauffeur van de medische wagen schiet richting het ongeval. Als men aankomt, zijn er al een aantal ondersteunende doktoren aanwezig, de eerste was er al na 12 seconden. Beide heren zijn al druk bezig met Ratzenberger in de volledig verwoeste Simtek. De helm is verwijderd en de standaard eerste procedures zijn al uitgevoerd. Er is een luchtbuis aangebracht. De Professor knielt naast de auto en pakt zijn zaklamp waarmee hij in de ogen van de coureur schijnt. Het is weinig hoopvol zo merkt hij. De pupillen trekken niet meer samen. Om hem beter te kunnen behandelen, haalt het reddingsteam Ratzenberger uit zijn wagen en behandeld hem medisch.
De Italiaanse TV regie is genadeloos. De TV camera’s registreren, vaak volledig ingezoomd, alle handelingen aan het levensloze lichaam. Een helikopter cirkelt als een aasgier rondjes boven de plek van de crash en blijft alles filmen. De handelingen van het medische team dat letterlijk met man en macht probeert de jonge Oostenrijker te redden worden onverbloemd en misselijkmakend dichtbij in beeld gebracht.
Na hem per ambulance naar het medisch centrum gebracht te hebben, wordt vrijwel direct besloten om hem meteen per helikopter naar het ziekenhuis in Bologna te vervoeren. Er is hier op Imola niets meer dat men kan doen. Op dat moment verschijnt een zwaar geëmotioneerde coureur in de deuropening.

Het is Ayrton Senna. Kort daarvoor was hij nog op de plek van het ongeval. Vanuit de pits had hij een auto van de organisatie geclaimd die hem naar de Tosa haarspeld bracht, zoals hij dat bij andere crashes eerder al eens gedaan had. Hij wilde het zien. Hij wilde het voelen. Hij wilde het ruiken. Hij spreekt met de marshall’s. Het helpt hem blijkbaar op een bepaalde manier.
Toch was een dodelijk ongeval in de F1 iets dat ook voor Senna nieuw is. Het laatste fatale slachtoffer was immers Ricardo Paletti in Montreal 1982.
Senna wil antwoorden en moet de Professor spreken. Als hem de toegang tot het medisch centrum ontzegd word, rent hij naar de achterzijde van het complex en klimt over de hekken waarna hij alsnog het gebouw binnendringt. De Professor ontfermt zich in het medische centrum over Senna, een dierbare vriend en vertrouweling na al die jaren, en neemt hem mee naar buiten. “Hij had veel vragen en ik heb ze in alle eerlijkheid beantwoord. Terwijl we stonden te praten arriveerde Charlie Moody, de teambaas van Simtek, en vertelde ik ook hem het slechte nieuws dat Roland niet meer geholpen kon worden. Het was vreselijk om zo emotieloos en professioneel te blijven terwijl er twee totaal verwoeste mensen naast je staan”.
Ayrton Senna is kapot. Hij stort huilend in elkaar op de schouder van de Professor. Die snapt zijn reactie. “Waarom niet? We waren tenslotte al vele jaren erg close. We gingen samen vissen, bezochten elkaars familie en hij maakte deel uit van mijn familie. We deelden onze zorgen en verhalen over de sport en over het leven”. Met zijn arm om de huilende Senna heen, voelt Watkins dat hij wat moet zeggen. “Ayrton, waarom trek je je niet terug uit de race morgen? Ik denk niet dat je het moet doen. Of, waarom stop je niet helemaal? Wat wil je nog bereiken? Je bent drievoudig wereldkampioen en duidelijk de snelste coureur. Geef het op. We gaan lekker samen vissen!”. Er valt een lange stilte. Senna komt tot rust. De Professor gaat door. “Ik denk niet dat dit het enorme risico nog waard is. Stop ermee”. Ayrton is inmiddels wat tot rust gekomen en kijkt weloverwogen zijn vriend Sid aan. “Sid, er zijn bepaalde dingen waar we geen controle over hebben. Ik kan niet stoppen, ik moet doorgaan” spreekt hij kalm terwijl hij zich omdraait en wegloopt. Het zijn de laatste woorden die hij tegen zijn vriend de Professor spreekt.

Inmiddels is Ratzenberger per helikopter in het ziekenhuis van Bologna aangekomen. Zoals Professor Sid al wist, is het einde verhaal. Al bij binnenkomst wordt de jonge Oostenrijker officieel doodverklaard. Hij overleed aan de gevolgen van een ernstig nek- en hoofdtrauma en werd slechts 33 jaar oud.

Na 45 minuten wordt de sessie weer hervat. Alle wagens, behalve die van Williams, Benetton en Sauber, gaan terug de baan op om de kwalificatie af te ronden en de startgrid van de volgende dag te bepalen. De tijd die Senna in de eerste kwalificatie haalde blijft bovenaan staan en hij zal die zondag starten voor Michael Schumacher en Gerhard Berger.

Ondanks zijn goede prestatie is ook Berger in shock. Hij is geschokt door de dood van zijn Oostenrijkse landgenoot, en al helemaal op dit circuit dat hem weinig vertrouwen inboezemt. In 1989 maakt hij tijdens de race op nare wijze kennis met de betonnen muur in de Tamburello bocht als zijn Ferrari van de baan schiet en in een vlammenzee veranderd. Hij wordt ter nauwernood gered dankzij het snelle optreden van marshall’s met brandblussers.

Bij aankomst op het circuit was hij nog teruggeweest naar die bocht en had samen met ex-teamgenoot Senna even stilgestaan bij dit levensgevaarlijke punt dat hem bijna fataal werd. De twee zijn nog steeds goede vrienden. Het duo stond bij McLaren bekend om hun practical jokes die teambaas Ron Dennis gek maakten. Over de muur kijken de heren naar de beek die er loopt, de Santerno. Er kan niets veranderd worden zo concluderen ze, en ze vervolgen hun weg.

De sfeer in de paddock na de kwalificatie is zelden zo donker en emotioneel geweest. Alle min of meer sportieve vijandelijke grenzen vervagen volledig. Teams vinden steun bij elkaar en delen onderling hun emoties. Alle (sponsor)verplichtingen worden geschrapt, in het mediacentrum wordt door alle journalisten en fotografen openlijk gerouwd en iedereen geeft het kleine team van Simtek alle aandacht en liefde die het op dit moment zo hard kan gebruiken. De paddock veranderd in één grote familie.

In het midden van deze donkere wolk staat David Brabham. Als enig overgebleven teamlid hangt de beslissing om morgen wel of niet te starten boven zijn hoofd. Het team en de FIA laten de beslissing volledig aan hem. Brabham leeft nog in een roes en weet oprecht niet wat te doen. Aan de ene kant voelt hij het als zijn verplichting om door te gaan voor het team en voor Roland. Zeker een voor een team dat net begint. Aan de andere kant die enorme twijfel. Waarom nog van start gaan?
Toch komt er in aanloop naar de race een antwoord. Hij besluit aan de start te verschijnen en na de warm-up pas definitief te bepalen wat hij doet. Het team gaat akkoord.

Terwijl de avond valt en het besef langzaam door begint te dringen dat er morgen ook nog geracet moet worden, loopt het circuit leeg en vervolgd iedereen zijn of haar weg. De verwerking en voorbereiding zal voor iedereen anders zijn.

Zondag 1 mei.
Al vroeg, vanaf een uur of vijf in de ochtend, is het druk op het circuit. De startplekken en lijnen op start/finish worden voorzien van een nieuw laagje verf, de gridgirls oefenen hun routine en de monteurs zijn in de pits druk bezig met de voorbereidingen op de race. In het perscentrum loopt het inmiddels vol met journalisten die druk aan het werk zijn. De dood van Ratzenberger heeft de afgelopen 12 uur voor veel vragen gezorgd. Vooral de veiligheid staat hoog op de conversatielijst. Het was immers twaalf jaar goed gegaan zonder dodelijke afloop en dus was er weinig aanleiding om bezig te zijn met dit onderwerp. Nu staat het echter weer bovenaan.
Niki Lauda heeft hierover de vorige avond al serieuze gesprekken gevoerd met onder andere Gerard Berger, Michael Schumacher en Ayrton Senna. Lauda oppert dat die laatste, als grootste en meest gerespecteerde naam uit de sport, zijn invloed gebruikt om veiligheid weer op de agenda van de FIA geplaatst te krijgen. Ook vind hij het weer tijd om de Grand Prix Drivers Association, de GPDA, nieuw leven in te blazen. Deze stuurgroep van coureurs werd opgeheven na wat interne strijd tussen onder andere de FOCA en de FISA in 1982. Dit is volgens Lauda dé aanleiding om het weer serieus te gaan nemen. Men besluit er in Monaco verder over te praten.

David Brabham arriveert die ochtend moe en emotioneel volkomen leeg op Imola. Hij heeft geen oog dichtgedaan, zo zegt hij zelf. “Ik heb amper geslapen die nacht. Ik maakte me zorgen om mijn vrouw die bij me was dit weekend en inmiddels 18 weken zwanger was. Wat moest ik doen? Ik had het gevoel dat de hele wereld naar me keek”.

Ondanks de deken van verdriet die over de paddock hangt, is de sfeer kalm en rustig als de zon opkomt en de ochtend langzaam voorbijtrekt. Mensen praten met elkaar, coureurs zoeken elkaar op, er zijn nog wat sponsorverplichtingen en de gebruikelijke warm-up vindt plaats. Tijdens die warm-up gebeurt er echter iets bijzonders. “Ik wil even hallo zeggen tegen mijn goede vriend Alain. We missen je Alain!” spreekt Senna onaangekondigd tot verbazing van velen. Men weet hoe groot de strijd tussen Alain Prost, dit seizoen voor het eerst niet als coureur maar als verslaggever voor de Franse TV aanwezig, en Ayrton Senna altijd is geweest. Toch lijkt Senna met dit opmerkelijke gebaar de strijdbijl definitief te willen begraven. Waarom nu weet niemand.
Na de warm-up besluit David Brabham om toch van start te gaan en er het beste van te maken. Voor het team. Voor Roland. Hij kan ze niet in de steek laten, zo voelt het.

Het circuit loopt langzaam vol en de toeschouwers zoeken de beste plek om de race te kunnen volgen.
Om 11.00u is er zoals gebruikelijk voor aanvang van elke race een bijeenkomst met alle coureurs. Er worden veel vragen gesteld over de veiligheid. Moet er wel gestart worden? En hoe heeft dit weekend zo dramatisch kunnen verlopen? Gerhard Berger is, op aandringen van Ayrton Senna, zeer kritisch over de auto van de raceleiding die tijdens de formatieronde het veld zal leiden. Het ding is te langzaam bleek de vorige race al. Op deze manier is het onmogelijk om de banden goed warm te krijgen. De raceleiding besluit hierop de auto niet in te zullen zetten.
Aan het eind van de bijeenkomst houden de coureurs een minuut stilte voor hun omgekomen collega Ratzenberger. Professor Sid Watkins, tevens aanwezig, vind dat eigenlijk een slecht idee. Hij is bang dat de emoties een te grote rol zullen spelen met het oog op de race die over een paar uur nog verreden moet worden. Focus is immers erg belangrijk. Hij kijkt de ruimte in en ziet dat de meesten zich toch sterk houden. Behalve Senna. “Voor de tweede keer in 24 uur was hij aan het huilen. Hij deed zijn best om zich flink te houden, maar de stille tranen liepen langs zijn gezicht tot op zijn lippen waar hij ze weglikt om zijn verdriet te verbergen. Ik wende mijn blik af uit respect voor zijn verdriet. Na de bijeenkomst spraken we niet meer met elkaar, wat vreemd was, want normaal deden we dat wel”.

Als de start langzaam nadert, neemt de gespannen sfeer toch weer toe. Om 13.00u doen de raceleiding, Professor Watkins en de stewards hun vaste inspectieronde. Het circuit ligt er prachtig bij en alles staat op zijn plaats. Na de inspectie wordt het circuit vrijgegeven voor de race en rijden de auto’s stuk voor stuk de pits uit richting startgrid. Vooraan staat Senna in zijn Williams. Hij is kalm, maar straalt een zekere onrust uit. Zijn gezicht zegt genoeg.

De tijd tikt langzaam richting 14.00u. Het is zover. De lichten gaan op groen. Als de race van start gaat, houdt de paddock haar adem in. Men zal blij zijn als het allemaal voorbij is.
Maar helaas, het gaat gelijk al mis. De Benetton van de Fin J.J. Lehto komt niet van zijn plek en blijft staan. Aan alle kanten ontwijkt het veld hem nipt en het lijkt goed te gaan totdat de Lotus van Pedro Lamy zich vol in de achterkant van de stilstaande auto boort. Een regen van wrakstukken en wielen daalt neer op de startgrid en op de hoofdtribune. Negen toeschouwers en vier marshall’s raken gewond door rondvliegende stukken auto en de chaos is enorm. Beide coureurs zijn nagenoeg ongedeerd en vluchten richting de paddock.
Iedereen gaat er vanuit dat de race gestopt zal worden om de start/finish schoon te vegen, maar tot ieders verbazing komt de safetycar de baan op. Zowel de teams als de toeschouwers weten niet wat ze hier nou mee moeten, want een safetycar is iets dat je vrijwel nooit ziet in de Formule 1 anno 1994.
De auto, bestuurd door Formule 3 kampioen Max Angelelli, doet zijn best om het veld te leiden, maar de Opel Vectra is er niet voor gemaakt. Dit tot grote ergernis van Senna die merkt dat zijn banden te snel afkoelen. Demonstratief gaat hij af en toe naast de Vectra rijden om de snelheid op te jagen. Senna is geirriteerd. Na vijf ronden achter de safetycar, wordt de baan weer vrijgegeven.
Senna vliegt er als door een wesp gestoken vandoor, kort gevolgd door de Benetton van Schumacher. Als Senna de laatste bocht uitkomt en volgas het rechte stuk langs de pits opduikt, passeert hij de medische auto met daarin Sid Watkins en zijn collega dokter die inmiddels weer op zijn plaats staat na de crash bij de start. “Ik heb een enorme hekel aan voorspellingen, maar toen Senna voorbijvloog zei ik direct tegen Mario Casoni, mijn chauffeur ‘Ik heb het gevoel dat er zometeen een fucking vreselijk ongeluk gaat gebeuren’. Ik had het nog nooit gevoeld, zoiets, en heb het daarna ook nooit meer gehad. Voorspellingen zijn zinloos”.

Michael Schumacher die erg kort achter Senna zit omdat hij op een drie-stop-strategie zit en dus lichter is, ziet bij het insturen van de eerste bocht, Tamburello, dat de Williams voor hem ontzettend nerveus is en een zee van vonken van het asfalt af doet springen. “Ik zag dat de auto de grond bijna overal raakte en erg nerveus was. Hij verloor hem bijna in de bocht.”.
Schumacher houdt gevoelsmatig wat meer afstand en blijft de nerveuze Williams volgen. Als de twee over start/finish komen en Senna opnieuw scherp Tamburello induikt, ziet Schumacher het voor zijn ogen gebeuren. “Net als de vorige ronde verloor hij de controle over de auto, dit keer volledig. De onderkant van de auto raakte het asfalt, hij ging een beetje zijdelings en hij was hem kwijt”.
De Williams gaat met ruim 300km/u rechtdoor de snelle bocht in richting de betonnen muur. Senna probeert de auto nog onder controle te krijgen en remt de auto af tot ongeveer 215km/u maar het helpt niet meer.

Vrijwel frontaal en met een allesverwoestende klap ramt Senna de muur. Wielen en onderdelen vliegen weg, de auto ketst terug van de muur en draait een paar keer rondom zijn as waarna hij tientallen meters verderop vlak naast de baan tot stilstand komt. De weggesprongen onderdelen raken enkele passerende auto’s en de race wordt vrijwel direct om 14.17u met rode vlaggen afgevlagd.
Als het stof wegtrekt, ziet iedereen de compleet verwoeste Williams staan met Senna er nog in. De gele helm beweegt niet meer.

De reddingsoperatie komt, zoals al veel te vaak dit weekend, opnieuw op gang. Op het hele circuit komt de crash die duidelijk erg zwaar was aan als een mokerslag. Men houdt opnieuw de adem in. Niet weer…
Volgas is een paar seconden na de rode vlag de medische auto vertrokken en vliegt over het rechte stuk richting het ongeval. Als de wagen Tamburello nadert, weet Professor Sid in zijn achterhoofd al dat het om Senna gaat. Hij krijgt gelijk.
De dokter van het medische team dat als eerste ter plaatse is, heeft de zwaar beschadigde helm vast en ondersteund Senna’s nek. Hij verliest veel bloed dat onder zijn helm vandaan komt. Voor de zoveelste keer dit weekend haalt de Professor zijn schaar tevoorschijn om het bandje van de helm onder de kin door te knippen. Voorzichtig verwijderd men de helm en plaatst deze naast de auto. Het is voor Watkins vrijwel direct duidelijk dat het er niet goed uitziet. “Zijn ogen waren gesloten en het was duidelijk dat hij diep buiten bewustzijn was. Ik bracht een luchtbuis aan en tilde zijn oogleden op. Aan de pupillen kon ik duidelijk zien dat hij een zwaar hersentrauma had opgelopen”. Een deel van de ophanging is tijdens de crash afgebroken en heeft dwars door zijn helm zijn hoofd gepenetreerd. Het team lift Senna uit zijn auto en plaatst hem op het beton naast de auto.

Wederom is het de Italiaanse TV regie die besluit geen seconde van deze gruwelijkheden te willen missen, en er met helikopter boven blijft hangen om alles te filmen. De beelden komen elke huiskamer in de wereld binnen, en 200 miljoen mensen kijken live mee met de doodstrijd van een wereldkampioen.

Inmiddels is Schumacher op start/finish aangekomen en parkeert zijn auto op de eerste rij, klaar voor de eventuele herstart. De rest van de wagens volgt. De coureurs zijn geschrokken en hebben het wrak en de ravage gezien maar velen weten niet dat het om de meeste ervaren coureur van allemaal gaat. In afwachting tot de herstart trekken de coureurs zich terug en volgt er veel speculatie over de stand van zaken rond het ongeval.

Er is eigenlijk niets meer aan te doen, merkt Watkins. “Toen we hem op de grond neerlegde, zuchtte hij nog een keer. Hoewel ik totaal niet religieus ben, voelde ik op dat moment dat zijn ziel zijn lichaam verliet”.
Toch doet men er alles aan om te redden wat er te redden valt. Er wordt een medische helikopter opgeroepen om direct op het circuit naast het ongeval te landen. Het raceoverall wordt weggeknipt en de artsen proberen Senna enigszins stabiel te krijgen voor transport naar het ziekenhuis. Alhoewel de Professor nog wel in de verte een onregelmatige pols voelt, weet hij gezien de andere verwondingen dat het niet zal helpen. De helikopter land inmiddels samen met neurochirurg Gordini vlakbij op de baan.

Midden in alle hectiek die ontstaan is na de crash wordt Érik Comas in zijn Larrousse de baan weer opgestuurd, terwijl de race nu al geruime tijd is stilgelegd. De reddingsploeg is druk bezig met Senna, als Comas midden op het circuit de traumahelikopter en een paar geschrokken marshall’s tegenkomt die hem tot stoppen dwingen. Comas, geschrokken, zet zijn wagen stil en stapt uit. “Toen ik in Tamburello arriveerde, was het alsof er een atoombom was afgegaan. Het leek alsof er een donkere zwarte deken over de plek van de crash was neergedaald. Zonder dat ik wist wat er precies gebeurd was, had ik wel meteen door dat het slecht was. De doktoren waren bezig met Ayrton. Ik voelde mezelf langzaam verlammen omdat ik vlakbij de man stond die twee jaar eerder mijn leven redde, en er was niets dat ik nu kon doen. Dat gevoel was vreselijk.”
Het incident waar Comas het over heeft, vond in 1992 plaats op het circuit van Spa-Francorchamps tijdens de vrijdag kwalificatie waar hij in Blanchimont rechtdoor schiet. Zijn voorwiel, dat losraakt, slaat hem knock-out en als zijn Ligier midden op de baan in een wolk van stof tot stilstand komt, zit hij bewusteloos in de auto met zijn voet nog op het gaspedaal. Senna, die achter hem rijdt en het ziet gebeuren bedenkt zich geen moment. Hij stopt zijn McLaren, rent tussen de wrakstukken door naar de Ligier en schakelt de auto uit. Terwijl hij wacht op de doktoren, ondersteund hij de nek van de Fransman terwijl er aan weerszijden van het wrak nog wagens passeren. Comas overleefd het incident en achteraf zal blijken dat het snelle optreden van Senna zijn redding is geweest. Doordat de auto nog liep en Comas het gas vol indrukte, was het slechts een kwestie van tijd voordat de auto in een vuurbal was veranderd.
Comas is de laatste coureur die Senna nog ziet. Volledig leeg kan hij niets meer en vertrekt richting paddock.

Senna wordt klaargemaakt voor vertrek richting Bologna, waar het Maggiore ziekenhuis voor de derde keer dit weekend klaar moet staan. Dokter Gordini begeleid Senna naar het ziekenhuis en te midden van het slagveld blijft Professor Watkins achter. Als de helikopter opstijgt en achter de bomen verdwijnt, ziet hij zijn dierbare vriend voor de laatste keer vertrekken.
“Het had geen enkel nut om mee te gaan. Er was niets meer dat ik zou kunnen doen dat de situatie kon beïnvloeden. Ik liep naar de auto en pakte Senna’s helm. Zijn handschoenen, die ik had verwijderd, en mijn eigen helm kon ik niet meer vinden.”

20140502-221559.jpg

In de paddock is de schok zo mogelijk nog groter dan de dagen ervoor. Er heerst vooral ongeloof.
Een huilende Schumacher zegt tegen zijn manager Willi Weber dat hij niet meer wil starten. Dit gevoel overheerst bij de meeste coureurs. Het team van Williams staat lamgeslagen op de grid. Men kan het niet geloven. Men weet niet hoe het met Ayrton is. Men wil niet meer. Ze zijn emotioneel gewoon leeg. Hoeveel meer kan een sport nog hebben?
In het kantoor van de raceleiding in Bernie Ecclestone druk in gesprek met de raceleiders, want wat moet er nu gaan gebeuren?
Opnieuw van start, zo stelt Ecclestone, want dat is er immers ooit besloten. Hoe erg de situatie ook, er wordt ook na een dodelijk ongeval altijd weer gestart.

Professor Watkins komt inmiddels aan bij het medisch centrum en treft daar neurochirurg Servadei die aan de telefoon zit met het Maggiore ziekenhuis om zoveel mogelijk details over de toestand van Senna door te geven ter voorbereiding op zijn komst. Hij geeft de helm van Senna die hij nog steeds bij zich draagt af ter bewaring. Vervolgens vult hij zijn medische koffer weer aan met alle standaard benodigdheden, als hij hoort dat de race om 14.55u weer hervat zal worden. Daarna voegt hij zich weer bij zijn medische auto en wacht de herstart af.

Hoewel niemand eigenlijk nog wil racen, verschijnen toch alle coureurs aan de start. Behalve Érik Comas, hij kan niet meer en trekt zich terug.
Damon Hill heeft besloten te willen starten. Hij heeft een gevoel van verantwoordelijkheid om het team van Williams te dragen, net als zijn vader dat deed in 1968 bij het team van Lotus toen Jim Clark overleed. Wel heeft Williams inmiddels gezien dat het stuur, inclusief een deel van de stuurstang, naast het wrak van Senna’s auto stond. Omdat men elk risico voor Hill weg wil nemen, wordt zijn stuurbekrachtiging uitgeschakeld.

De herstart. Na een formatieronde keren alle auto’s terug op de grid en wachten op het groene licht. De start is weinig spectaculair, maar Gerhard Berger is vrijwel direct Michael Schumacher voorbij. De Ferrari van Berger is tijdens het passeren van Senna’s ongeval geraakt door rondvliegend puin dat zijn ophanging beschadigde, maar voor de herstart heeft men het kunnen repareren. Ook Hill is goed weg en valt een paar keer Schumacher aan. Na contact en een spin moet hij terug naar de pits en valt hij ver terug.
Na elf ronden aan de leiding, merkt Berger dat er iets mis is met zijn auto. Hij komt naar binnen en stapt uit, niet bereid het risico te nemen dat zijn dierbare vriend Ayrton en landgenoot Ratzenberger dit weekend wel fataal werd. Schumacher gaat aan de leiding nu, gevolgd door Häkkinen en Larini.

En toch blijkt het weekend nog meer drama te herbergen. Tijdens het verlaten van de pits in de 44e ronde, schiet het achterwiel van de Minardi van Michele Alboreto los en word gekatapulteerd door de pitsstraat waar het verschillende monteurs raakt. Eén van de monteurs is er slecht aan toe. Tot overmaat van ramp rolt het wiel uit de pits over de baan heen, waar de auto’s die volgas over start/finish komen hem allemaal maar net missen.

Michael Schumacher wint de race, Larini wordt tweede gevolgd door Häkkinen op de derde plek.
Er volgt een trieste en sombere podiumceremonie waar werkelijk niemand nog op zit te wachten. Zelf de Tifosi niet, die een Ferrari op het podium zien staan. Iedereen wil zo snel mogelijk weg en dit weekend vergeten.

Na de race vertrekt Sid Watkins per helikopter naar het Maggiore ziekenhuis in Bologna om bij Senna langs te gaan. In het ziekenhuis treft hij het medisch personeel van dienst, Ayrton’s broer Leonardo en zijn manager aan.
Er zijn inmiddels uitgebreide hersenscans en röntgenfoto’s gemaakt die het eerdere vermoeden van Watkins bevestigen. De schedel en de hersenen zijn zwaar beschadigd en er kan niets meer gedaan worden. Senna wordt momenteel met moeite kunstmatig in leven gehouden maar is al volledig hersendood.
De familie wordt ingelicht dat de situatie hopeloos is. De bloeddruk, hartslag en ademhaling gaan snel achteruit en het einde is in zicht. Professor Watkins heeft contact met de familie in Brazilië die op het punt staat te vertrekken en naar Bologna te komen. Ze nemen zijn mededeling met pijn en verdriet aan, maar besluiten in Brazilië te blijven.
Inmiddels arriveert ook Gerhard Berger in het ziekenhuis. Hij is benieuwd en wil nieuws. Uiteraard had hij gehoopt op een ander soort nieuws, en verslagen verlaat hij het ziekenhuis.

Om 18.40u komt het ziekenhuis met de officiële mededeling over de toestand van Ayrton Senna. De drievoudig wereldkampioen is overleden. De tijd van overlijden wordt vastgesteld op 14.17u, het moment van de crash. Uit de autopsie is gebleken dat Senna direct hersendood was.

Ayrton Senna da Silva werd 34 jaar oud.

Tijdens de opruimwerkzaamheden vlak na het ongeval, trof een marshall in de cockpit van de verwoeste Williams een klein pakketje aan. Het bleek een Oostenrijkse vlag te zijn.

Senna ging die dag winnen, dat wist hij zeker. En na zijn winst zou er opnieuw een vlag wapperen tijdens de uitloopronde. Geen Braziliaanse dit keer, zoals hij dat zo graag deed. Nee, ditmaal een Oostenrijkse, als eerbetoon aan de omgekomen Roland Ratzenberger. De vlag heeft die dag helaas niet mogen wapperen.

20140502-221815.jpg

reacties
  1. shorstman zegt:

    Fuck wat mooi 😢
    Kan mij de beelden nog zo goed herinneren, en het commentaar van Olav Mol ,Mijn god wat gebeurd hier allemaal?’
    20 jaar alweer! De tijd vliegt voorbij en een coureur een voorbeeld en held in veel ogen is niet meer.

    R.I.P Roland en Ayrton.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s